Sfeer

GESCHIEDENIS  VAN  DE  HORTENSIA

De eerste hydrangea’s

De oudste fossiele vondsten werden gevonden in Noord –Amerika , nl. in Alaska, Oregon en Californië, ze werden gedateerd op 40 tot 65 miljoen jaren geleden, meer recentere vondsten in China, Japan, Taiwan en de Fillipijnen bewijzen dat de Hydrangea reeds langer op deze planeet verblijft dan de mens.

Hydrangea’s in Europa

In China en Japan cultiveerde men reeds vele duizenden jaren geleden hydrangea’s, in Noord-Amerika gebruikten de medicijnmannen de wortels van de H.arborescens als middel om nierstenen af te drijven en om bronchitis te bestrijden.

De eerste Hydrangea arborescens (Noord-Amerikaanse soort) werd omstreeks 1736 vanuit Pennsylvania door Peter Collison in Engeland ingevoerd. Grovonius gaf de plant in 1739 in zijn werk ‘ Flora Virginica’ voor het eerst de naam Hydrangea. De nog steeds beroemde botanicus Carolus Linnaeus , aan wie we ons huidig plantenbenamingsysteem (binominale nomenclatuur) met geslachtsnaam (vb. Hydrangea) en toenaam (vb. arborescens ) te danken hebben, vermeldde reeds in 1753 de naam Hydrangea arborescens.

De naam hortensia , in België, Nederland en Frankrijk nog steeds gemeengoed, werd voor het eerst gebruikt door Philibert Commerson, botanicus en plantenverzamelaar die in 1767 enkele hortensia’s in Chinese tuinen ontdekte en mee naar Frankrijk nam, hij noemde de planten :Hortensia opuloides of ook Hortensia hortensis.

Sinds 1639 was het verboden voor vreemdelingen om in Japan rond te reizen, het enige contact ging via het eiland Dejima in de baai van Nagasaki en het was hier dat Carl Peter Thunberg , een leerling van Linnaeus, in 1775 neerstreek en er in slaagde 5 hydrangeas van het vaste land te laten overkomen, hij noemde deze planten : Viburnum macrophylla...

Sir Joseph Banks bracht in 1788 een hydrangea mee uit Japan en schonk deze aan Kew Gardens, hij noemde de plant : Hydrangea hortensis...

Dokter en botanicus Philipp Franz von Siebold slaagde er omstreeks 1823 in twee reizen op het Japanse vaste land te maken en tal van planten mee te nemen. Dankzij zijn goed werk in de oogkliniek en de dankbaarheid van de patiënten , slaagde hij er in tal van nieuwe plantensoorten ( hosta’s, hydrangea’s...) te verwerven.

Toen hij in 1829, wegens vermeende spionage voor de russen, aan de deur gezet werd en Japan diende te verlaten bracht hij diverse soorten met zich mee, o.a H. Involucrata, H. anomala ssp. petiolaris (klimhortensia) , H. Hirta, H.paniculata ..... Mede dankzij de problemen bij de afscheiding van het koningrijk Belgie van Nederland in 1830 , bleven 260 planten , bollen en knollen in de botanische tuin van Gent achter.

Rond deze tijd (1830) kreeg de bolhortensia zijn huidige botanische naam : Hydrangea macrophylla. Omstreeks 1879 stuurde de bekende Engelse kwekerij Veitch , de plantenjagerCharles Maries naar China en Japan , hij zou er twee hydrangea’s vinden en mee terug brengen , één met vlakke bloemen die hij H.macrophylla ‘Mariesii’ noemde en een bolvormige soort , die hij H.macrophylla ‘Rosea’ noemde.

Rond 1860 werd ook de russische botanicus Carl Johann Maximowicz er door de Tsaar op uitgestuurd om in Japan planten te ontdekken, hij zou uiteindelijk meer dan 400 planten meebrengen en in de tuinen van Sint-Petersburg uit planten, later in 1867 publiceerde hij zijn Revisio Hydrangearum Asiae Orientalis.

Soorten zoals de H. anomal, H.aspera en H. heteromalla werden tijdens de 19de eeuw dankzij twee enthousiaste botanici, nl. Francis Buchanan Hamilton en Nathaniel Wallich in West -Europa geïntroduceerd.

Terwijl kwekerijen uit Azië, VS en Europa in de loop van de twintigste eeuw talloze cultivars van voornamelijk de Hydrangea macrophylla op de markt brachten, bleven enthousiaste plantenzoekers en botanici in de natuur nieuwe soorten ontdekken.

Uit België zijn voornamelijk Jelena en Robert de Belder bekend, uit talrijke expedities brachten zij zaad mee, wat dan enthousiast tot groei werd gebracht en nadien mee gekruist werd.

In Frankrijk zijn het vooral Robert en Corinne Mallet die, met veel enthousiasme, tot op de dag van vandaag het geslacht Hydrangea proberen in kaart te brengen en daartoe tal van aziatische expedities ondernamen, de Shamrock collectie te Varengeville -sur-mer oprichten en tal van interessante publicaties ter perse brachten.

LENTE  IN  ONZE  TUIN

Barrington Pheloung - theme from Inspector Morse [1987]

De hortensia maakte zijn introductie in Europa na voor het eerst te zijn aangeplant door Hortense de Beauharnais, de dochter van keizerin Joséphine de Beauharnais van Frankrijk. 

Hortense Eugénie Cécile de Beauharnais (Parijs, 10 april 1783 — Slot Arenenberg in Thurgau, 5 oktober 1837) was koningin vanHolland en de moeder van keizer Napoleon III. Ze was de dochter van Alexandre de Beauharnais en Joséphine Tascher de la Pagerie, die na de executie van haar echtgenoot hertrouwde met Napoleon Bonaparte.



Koningin Hortense met haar oudste zoonNapoleon Karel.

In 1802 werd zij uitgehuwelijkt aan Napoleons broer Lodewijk Napoleon en werd zo in 1806 de eerste koningin van Holland. Het was een zeer ongelukkig huwelijk. In 1810 gingen de twee uit elkaar. Wel werden er drie zoons uit geboren, onder wie de latere keizerNapoleon III (van wie echter ook wel wordt beweerd dat graaf Carel Hendrik Ver Huell de eigenlijke vader is). Met haar minnaarCharles Joseph de Flahaut kreeg ze nog een zoon, Charles Auguste Louis Joseph, die door zijn halfbroer Napoleon III in 1862 tothertog van Morny werd verheven.

Van 1 juli tot 13 juli 1810 was zij regentes voor haar zoon Napoleon Lodewijk die door zijn vader tot koning van Holland benoemd was.

Na de verbanning van Napoleon in 1814 kon Hortense onder bescherming van tsaar Alexander I in Parijs blijven maar - ondanks het feit dat haar moeder en Napoleon waren gescheiden - steunde zij haar stiefvader na zijn terugkeer van Elba in 1815. Na diens definitieve ondergang ontvluchtte ze Frankrijk. Ze reisde door Duitsland en Italië en kocht uiteindelijk het slot Arenenberg in het Zwitserse kanton Thurgau waar ze tot haar dood in 1837 zou blijven wonen.

Hortense kreeg samen met Lodewijk Napoleon drie kinderen:

• Napoleon Karel (10 oktober 1802 - 4 mei 1807).
• Napoleon Lodewijk (11 oktober 1804 - 17 maart 1831), groothertog van Berg, korte tijd koning van Holland.
• Karel Lodewijk Napoleon (20 april 1808 - 9 januari 1873), keizer der Fransen.

Zij is ook als componiste bekend, en schreef ± 140 'Romances', voor sopraan en piano of harp, waaronder het in de eerste helft van de negentiende eeuw erg populaire "Partant pour la Syrie".^[1] Partant pour la Syrie was van 1852 tot 1870 het Franse volkslied. De kunstzinnige koningin kon ook goed tekenen; zij portretteerde Charles de la Bédoyère en ontwierp de versierselen van de Orde van de Unie^[2].

Villa Arenenberg in Salenstein aan deBodensee

Blason d'Hortense de Beauharnais, reine de Hollande

Slot Arerenberg

Charles de la Bedoyere  Hortense de Beauharnais 

Hortense de Beauharnais - Vue du pont d'Espagne près de Cauterets

Graftombe

BLAUE HORTENSIE

So wie das letzte Grün in Farbentiegeln

sind diese Blätter, trocken, stumpf und rauh,

hinter den Blütendolden, die ein Blau

nicht auf sie tragen, nur von ferne spiegeln.

Sie spiegeln es verweint und ungenau,

als wollten sie es wiederum verlieren,

und wie in alten blauen Briefpapieren

ist gelb in ihnen, Violett und Grau;

Verwaschnes wie an einer Kinderschürze,

Nichtmehrgetragnes, dem nichts mehr geschieht:

wie fühlt man eines kleinen Lebens Kürze.

Doch plötzlich scheint das Blau sich zu verneuen

in einer von den Dolden, und man sieht

ein rührend Blaues sich vor Grünem freuen.


Rainer Maria Rilke

BLAUWE HORTENSIA

Zoals het laatste groen in de verfpot

zijn de droge bladeren ruw en dof

achter bloesemschermen, die licht wiegelen,

hun blauw niet dragen, maar van verre spiegelen.

Ze spiegelen het betraand en vaag

als wilden ze het gauw weer kwijt;

in oud blauw briefpapier, in elke laag

zit ook dat geel, en violet, en blauwig krijt.

Een verwassen tint als van een kinderschort

die versleten is, niet meer gedragen wordt:

wat is dit kleine leven kort.

Maar plotseling schijnt het blauw zich te vernieuwen

in een der bloesemtrossen, en men ziet

een roerend blauw blij voor het groen uit krieuwen.

HORTENSIA BLEU

Comme le dernier vert dans les pots de couleurs

telles sont ses feuilles : sèches, rugueuses, émoussées,

derrière les ombelles de fleurs, dont le bleu

n’est pas d’elles, mais le reflet d’un bleu lointain.

Elles le reflètent épars et imprécis

comme si elles voulaient le perdre de nouveau

et comme sur les vieux papiers à lettres bleus

il y a du jaune, du gris, du violet en elles;

d’un tablier d’enfant le teint délavé,

quelque chose qu’on ne porte plus, à quoi plus rien

comme on ressent la brièveté d’une vie. / n’arrive:

Pourtant tout à coup le bleu semble renaître

dans une des ombelles et l’on perçoit

un bleu émouvant se réjouir du vert.